Kabızlık nedir? Kabızlık neden olur? Hangi durumlarda doktora başvurulması gerekir? Kabızlığa ne iyi gelir? Kabızlık ne gibi sorunlara neden olabilir? Hemoroide neden olur mu? Bu ve bunun gibi kabızlık ile alakalı sorularınızın cevaplarını bu yazımızda bulabileceksiniz.

Kabızlık (konstipasyon), bağırsak hareketlerinin yavaş olması sebebiyle haftada üç veya daha az sayıda dışkılama olması durumudur. Dışkılamada zorluk, dışkının tam boşalamaması, dışkılarken ağrı duyma ve şişkinlik hissi gibi olumsuz durumlara yol açan kabızlık, bağırsak bozuklukları arasında en yaygınlardan biridir. Kabızlık bazen tıkayıcı tipte bazen de bağırsak hareketlerinde yavaşlama olarak görülebilmektedir.

Kabızlık belirtileri nelerdir?

Bireylerde tuvalete çıkma sayısının az olması, tuvalet esnasında zorlanma hissi, dışkının sert veya çok küçük olması, tuvaletten sonra bağırsakların tamamen boşalmadığı hissi ile beraber  göbek şişkinliği varlığı kabızlık semptomları olarak tanımlanır. Bunun yanı sıra bağırsakları boşaltmak için göbeğe ya da karın bölgesine el ile bastırma, ya da parmak ile yardımcı olma ihtiyacı hissediliyorsa, bu da kabızlık belirtisi olarak tanımlanabilir.

Hangi durumlarda doktora başvuralım?

Ani kabızlığın yanı sıra karın ağrısı veya kramp hissi varsa ve hiçbir şekilde tuvalet yapılamıyor ve gaz çıkarılamıyorsa mutlaka doktora başvurulmalıdır. Ayrıca kabızlığa karşı alınan önlemler yeterli gelmiyorsa, dışkıda kan varsa, istemsiz ve denemeden kilo kaybı varsa, bağırsak hareketleri şiddetli ağrıya neden oluyorsa, kabızlık iki haftadan uzun sürüyorsa veya dışkının boyutları, şekli ve kıvamında önemli ölçüde değiştiyse yine doktora başvurmak gereklidir.

Bitmeyen kabızlık için doktora başvurulduğunda, doktor kabızlık nedenini bulmak için bazı testler önerebilir: Bunlar arasında hormon düzeylerini kontrol etmek için kan testleri, makat kaslarını kontrol için testler, atıkların bağırsak boyunca nasıl ilerlediğini görmek için testler veya kolon tıkanıklıklarını kontrol etmek için kolonoskopi seçenekleri mevcuttur. Bağırsak hareketleri, dışkının özellikleri, diyet ve diğer faktörlerin kaydını tutmak uygun bir tedavi bulmaya yardımcı olabilir.

Kabızlığın nedenleri nelerdir?

Kabızlığın birçok nedeni olabilir. Genellikle hayat tarzına dayalıdır. Bunlar arasında normal diyet esnasında yenilenler ve günlük yaşam aktivitelerinde değişiklikler olabilir. Genel olarak şöyle sıralanabilir:

  • Beslenme esnasında yeterli su ya da lifli besin alınmaması
  • Çok miktarda süt ürünü tüketmek
  • Aktif bir hayat sürmemek, hareketsiz bir yaşam
  • Tuvalet ihtiyacını uzun süre ertelemek
  • Stres
  • Müshillerin ya da laksatiflerin uzun süreli kullanımı
  • Güçlü ağrı kesici ilaçlar, antidepresanlar, demir hapları, içinde kalsiyum, veya alüminyum bulunan antacid ilaçları
  • Çeşitli yeme bozuklukları
  • Gebelik
  • İrritabl barsak sendromu, sindirim sistemindeki sinirler ve kaslarda sorunlar, kolon kanseri, Parkinson hastalığı ya da multipl skleroz gibi nörolojik sorunlar ile az çalışan tiroid, ya da hipotiroidizm, gibi tıbbi sorunlar…

   Peki kabızlığa ne iyi gelir?

Kabızlık genellikle bir hekime görünmeye ihtiyaç duymadan kendi kendine çözülen bir durumdur. Daha fazla egzersiz yapmak, daha fazla lif yemek ve daha fazla su içmek gibi yaşam tarzı değişiklikleri kabızlığı  geçirmede faydalıdır.

Stressiz bir şekilde ya da kesinti olmadan tuvalet yapabilecek kadar tuvalete zaman ayırmak gereklidir. Tuvalet yapma dürtüsü geldiğinde bu göz ardı edilmemeli, hemen tuvalete gidilmelidir. Ayrıca fazla kafein tüketiminden kaçınılmalı ve lokmalar iyice çiğnendikten sonra yutulmalıdır.

Müshil kullanımı kısa vadede semptomları iyileştirebilir, ancak bunlar dikkatli ve sadece gerektiğinde kullanılmalıdır. Bunun nedeni, bazı müshillerin ciddi olumsuz etkilere sahip olabilmesidir. Müshil veya laksatif kullanmadan önce mutlaka doktora danışılmalı ve ilaç prospektüsündeki talimatlar dikkatle izlenmelidir. Eğer kabızlık devam ederse, mutlaka bir doktora başvurulmalıdır. Daha güçlü kabızlık ilaçlarının verilmesinin yanı sıra kabızlığın altta yatan nedenleri ortaya çıkarılabilir.

Kabızlığa iyi gelen besinleri şöyle sıralayabiliriz:

  • Kuru kayısı, incir, erik ve mürdüm eriği gibi kuru meyveler,
  • Elma, üzüm ve avokado gibi taze meyveler,
  • Ispanak, lahana, kızılcık, kereviz, pancar, pırasa, baklagiller gibi bol lifli sebze ve gıdalar,
  • Beyaz et ve balık
  • Zeytin ve zeytin yağı
  • Kekik

Uzun süreli kabızlık makat bölgesinde zorlama ve sürtünmeye bağlı olarak hemoroid(basur) ve anal fissür(çatlak veya yırtık) hastalıklarına sebebiyet verebilmektedir. Kabızlığın giderilmesi, yaşam tarzı değişiklikleri ve sıcak oturma banyosu gibi doğal yöntemler ile henüz ilerlememiş hemoroid ve fissür hastaları iyileşebilmektedir.

Konularıyla ilgili yazılarımızı inceleyebilirsiniz.